کوچه هنر

سوررئالیسم
Surrealism

 جنبشی در هنر و ادبیات که طی دهه های 1930-1920 در فرانسه شکل گرفت. بنای این مکتب ادبی و هنری بر اصالت خیال، رویا و تداعی آزاد و تصورات ضمیر ناخودآگاه است. واقعیت برتر نزد هنرمند سورئالیست نه تصاویر و ترکیبات عالم واقعی و مادی، بلکه توهمات، تداعی های ترکیبی و تصورات نا متجانس و غیرمعقول ناخودآگاه است. این جنبش که به عنوان انقلاب و تحولی در زمینه ی اندیشه و عمل مورد توجه قرار گرفته است از برخی جوانب میراث دار جنبش دادائیسم است. اگرچه هردو جنبش ضد عقلانی بودند، اما سوررئالیسم برخلاف گرایش نهلیستی دادا، نگرشی مثبت داشت.

آندره برتون (Andrea burton) که نظریه پرداز این جنبش بود گفت هدف این جنبش رفع تناقض و مشکلات پیشین خیال و واقعیت به نفع یک « واقعیت برتر» یا « واقعیت ناب» است. در اینجا هدف هنرمند این است که نیروی تخیل خود را ازنظارت و کنترل عقل و اراده خارج و از هر قید و بند منطقی رها سازد تا از ثمره ی تداعی های ذهنی و خیالی و مکاشفه های توهمی در حالت مختلف خواب و بیداری و خلسه، بتواند مضامین و شکل های جدید و نوظهوری را برای آفرینش و خلق اثر هنری خویش بدست آورد. به بیان دیگر، سوررئالیسم در هنر مبتنی است بر: پویش و کندوکاو در سرتاسر قلمرو تجربه ی انسانی و بسط و گسترش عرصه ی واقعیات منطقی از طریق نظم بخشیدن به واقعیات غریزی و رویایی.


از این منظر کلی، سوررئالیسم تمامی گرایشات، نظریات و روش های متنوع نامنسجمی را که ویژگی برجسته ی آنها نقض تسلط و خرد و آگاهی است دربرمی گیرد. سوررئالیسم بر خلاف کوبیسم که هنرمند را در محدوده ی خاصی منحصر می کرد، برعکس به هر نوع خیال پروری و یا خیال پردازی در حالت بیداری، اصالت هنری بخشید و آفرینش هنرمند را در بهره گیری از برخوردها و برداشت های پیش بینی نشده و تصادفی و ابداعات نامتعارف آزاد می گذارد. از همین روست که حاصل کار این هنرمندان بسیار شخصی و کاملا ً غیرمعمول و متمایز هستند.

درباره ی ریشه ی پیدایش این جنبش گفته می شود که سوررئالیسم زبان حال تشنجات و آشفتگی های دنیای معاصر است. نوعی دعوت به عصیان است و فریاد اعتراضی بر ناهماهنگی های تمدن جدید. و این خود حاصل شرایط پس از جنگ جهانی اول و ادامه ی جنبش های دادائیسم و فوتوریسم است. از سوی دیگر ظهور این جنبش همزمان است با فراگیر شدن نظریات روانشناس معروف اطریش، زیگموند فروید که تحقیقات و پژوهش های بدیعی درباره ی ضمیر ناخودآگاه، رویا و سرکوب امیال پنهان انجام داده بود. تعجبی نیست که بنیانگذاران این جنبش ادبی هنری، یعنی آندره برتون و لوئی آراگون هردو پزشک امراض روانی بودند و از تحقیقات فروید برای شکل دهی جنبش بهره فراوان گرفتند.

 

 زیگموند فروید

    < آندره برتون

             لوئی آراگون >    

                                                                                                          

گرچه طیف گروندگان به این جنبش بسیار متنوع است، اما می توان سه رویکرد متمایز را در آن تشخیص داد؛ یک رویکرد که در آثار هنرمندانی چون خوان میرو و ارنست ماسون مشهود است که از روش های مختلف خودانگیخته همچون نقش برگردانی با مدادسابی به جهت کاهش کنترل آگاهی استفاده می کنند؛
رویکرد دیگر را می توان در آثار دالی و ماگریت دید که در آن جزئیات بطور دقیق و با وسواس تصویر می شوند تا بدین ترتیب توهمی از واقعیت را به صحنه های غیرواقعی بدهند. و رویکرد نهایی را می توان در برخی دیگر از هنرمندان که به ویژه با روش کلاژ کار می کردند مشاهده کرد.


آنان با کنار هم نهادن و ایجاد ترکیبات نامتعارف و نامنتظره صحنه هایی خلق می کردند که گرچه کاملاً غیرواقعی نبودند ولی ورای دنیای واقعی پیرامون ما هستند.

نمونه آثار سه تن از نقاشان برجسته ی سبک سوررئالیسم؛

Salvador Dali

 
 

Rene Magritte  

 

 

Vladimir Kush 

 
 
  جنبش سوررئالیسم طی دو جنگ جهانی به فراگیرترین و بحث انگیزترین جنبش زیبایی شناسانه بدل شد و سرتاسر اروپا را فرا گرفت. سوررئالیسم با تأکید بر تخیلات نامتعارف و بیانی تغزلی رویکرد جدیدی را جایگزین فرمالیسم، کوبیسم وانواع مختلف هنر انتزاعی کرد و روش ها و شیوه های ابداعی آن، هنرمندان کشورهای زیادی را متأثر از خود ساخت.


از هنرمندان برجسته ی این جنبش می توان به هانس آرپ، دکریکو، ماسون، خوان میرو، پیکاسو، ماگریت، دالی، جاکومتی( مجسمه ساز)، تانگی و شاگال اشاره کرد. و هنرمندان دیگری نیز پیش از آنان زمینه ی انتقال از رمانتیسم سده ی نوزدهم به سوررئالیسم سده ی بیستم را فراهم کردند که از آن جمله اند؛


هانری روسو، جیمز اِنسور و رودن. هانس آرپ غایت یک زندگی عجیب را در اعماق اشیایی جستجو می کرد که گویی فاقد نیروی حرکت هستند. رویکرد دِکریکو با اشیاء به گونه ای بود که گویی می خواهد رمز و راز آنها را آشکار سازد. استفاده نامتعارف او از سطوح هندسی و پرسپکتیو غیرواقعی و سایه روشن های وهم آلود با پیکره های شبیه به اشباح، حس هراس انگیز و کابوس واری به نقاشی های او می دهد.


ماکس ارنست تخیلی بی حد و مرز را در آثارش نمایش می داد، گویی که آنها فقط از طریق وهم به او القا می شوند. خوان میرو در نقاشی های خود تخیلات و رویاهایی از جهان کودکانه را به تجسم در می آورد. با استفاده از علائم نامتعارف و با تکیه بر تناسخ، ارزش های سمبولیک را به چالش فرا می خواند.
رنه ماگریت حقایق شعری را که پیش از آن در مجاورت با اشیاء آشنا، غیر مکشوف به نظر می رسید، آشکار ساخت. وی اشیاء نامتجانس را در فضایی پرابهام و به نحو غریب کنار هم قرار می داد.


در انتها باید افزود که این رویکردِ مبتنی بر تخیل و وهم گرچه به زمان های دورتر باز می گردد، ولی به صورت سبک و شیوه ی مشخص فقط در اواخر سده ی پیشین و بویژه در میانه ی دو جنگ جهانی بسط و گسترش یافت و هنرمندان زیادی را تحت تأثیر خود قرار داد.




در معماری؛


بناهایی به چشم می خورند که با الهام از سبک  خارق العاده و جذاب سوررئالیسم ، بیننده را مسحور خود می سازند. این سازه ها غالباً نمایی غیر متعارف و خیالی دارند، متمایل به مدرنیسم، مرموز و مهیج .
تصاویر زیر نمونه هایی از این ساختمان ها می  باشند؛


* نماهای بیرونی ؛

 High Modern Building in India

 A Fancy Modern , Surreal, Unreal, Weird Building

 یک ساختمان خیالی مدرن الهام گرفته از سبک سوررئال، غیرواقعی نما و خارق العاده

 

 An Amazing Surrealism Building

 High Modern Architecture Buildings and the Best Hotels in India

ساختمان های مرتفع با معماری  مدرن و بهترین هتل ها- هند

 A weird subway entrance for Metro Station, in Frankfurt

 ورودی ایستگاه زیرزمینی یک مترو – فرانک فورت

 The Dancing Building, Prague

 ساختمان رقصنده - پراگ

و نماهای داخلی؛

 

 Poland Street Underground 2009

یک خیابان زیرزمینی - لهستان

 Thom Faulder's Tree of Optical Illusions

 درخت خطای بصری، معمار: توماس فالدر

 "THE XUL SOLAR MUSEUM: ADVENTUROUS ARCHITECTURE"

 موزه ی خورشیدی

 

گردآوری و ترجمه : شهرزاد