کوچه هنر

سمبولیسم Symbolism

معنای تحت الفظی سمبولیسم، نمادگرایی است. سمبولیسم جنبشی نامنسجم در هنر بود که در دهه های 1880 و 1890 در ارتباطی نزدیک با جنبش ادبی سمبولیستی در شعر فرانسه ظهور و شکل یافت. این جنبش واکنشی بود به اهداف طبیعت گرایانه ی مکتب امپرسیونیسم و نیز به اصول رئالیستی که توسط کوربه وضع شد: " نقاشی اساساً هنری عینی است و فقط می تواند شامل بازنمایی چیزهایی شود که واقعی و موجودند...شیء انتزاعی به قلمرو نقاشی تعلق ندارد". موریه شاعر در تضاد مستقیم با این ایده مرامنامه ی سمبولیستی را در فیگارو هجدهم سپتامبر 1886 انتشار داد و در آن اظهار داشت: اصل اساسی هنر" جامه پوشاندن به ایده به شکل حسی است". هدف سمبولیسم حل مناقشه بین دنیای معنوی است. به همان ترتیب که شاعر سمبولیست، زبان شعری را پیش از همه به عنوان بیان نمادین زندگی درونی مورد توجه قرار داد، آنها نیز از نقاشان می خواستند تا بیانی بصری برای رمز و راز بیابند. و از آنجا که شاعر تصور می کرد انطباق و هماهنگی نزدیکی بین صورت و ریتم کلماتی که به کار می برند و معنای آنها وجود دارد، نقاشان سمبولیست نیز به تبع آن تصور می کردند که رنگ و خط در ماهیت خود قادر به بیان ایده هستند. منتقدان سمبولیست بسیار تلاش داشتند تا بین مثلاً هنرها و نقاشی های رودن که با اشعار بودلر و ادگار آلن پو قابل قیاس بود و با موسیقی کلود دبوسی توازی هایی برقرار سازند. از این رو سمبولیست ها بر ارجح بودن ذهنیت و انگیزش بر توصیف ( یا نمایش) مستقیم و صریح تشبیهات تأکید می ورزیدند.

Puvis de Chavannes

هنرمندان سمبولیست از نظر سبک و روش کار بسیار متنوع بودند. برای مثال مورو تصاویر جذابی از نوعی عرفان رمزآلود را نقاشی کرد، در حالی که نقاشی دیواری پوویز دوشان رنگ پریده، آرام و مالیخولیایی می نماید.

بسیاری از هنرمندان سمبولیست از نوع خاصی از تصویرپردازی مشابه به نویسندگان سمبولیست، الهام می گرفتند. اما گوگن و پیروان وی از موضوعات متضاهرانه و افراطی کمتر استفاده می کردند و غالباً صحنه های روستایی را برمی گزیدند. با وجود آن که نوعی حس مذهبی شدید و پررمز و راز مشخصه ی این جنبش بود، ولی همین حس شدید شهوانی و انحرافی- مرگ، بیماری و گناه از جمله موضوعات مورد علاقه جنبش بود.

اگرچه سمبولیسم عمدتاً در هنر فرانسه بحث می شود، اما تأثیری فراگیر و گسترده تری داشت و هنرمندان مختلفی چون برن جونز و مونش به عنوان بخشی از جنبش در مفهوم گسترده ی آن مورد توجه هستند.
در مجموع از دیدگاه سمبولیست ها واقعیت آرمان درونی، رویا یا نماد فقط می توانست به صورت غیر مستقیم و با واسطه بیان شود؛ یعنی با استفاده از کلیدها یا تمثیل هایی که نمایانگر واقعیت درونی بودند.

گردآورنده: شهرزاد